In het kader van het 50-jarig bestaan van Kunstuitleen Rotterdam geven we een kijkje achter de schermen. Dit keer praten we bij met Ove Lucas. Als directeur van Centrum Beeldende Kunst (CBK) Rotterdam zet hij zich in voor een levendig kunstklimaat in Rotterdam. Hoewel Kunstuitleen Rotterdam sinds 2017 geen onderdeel van CBK meer is, is Ove nog steeds betrokken bij de collectie, die hij ‘deels van museale kwaliteit’ noemt.
Tekst: Fay van der Wall
Fotografie: Suzan Geldhoff
Wat doet CBK Rotterdam precies?
Het is een verzamelnaam voor diverse activiteiten op het gebied van beeldende kunst in Rotterdam, vóór Rotterdam en vóór Rotterdamse kunstenaars. Het is echt een lokale organisatie. Er is me wel eens gevraagd of het niet beperkt is, om alleen op Rotterdam gericht te zijn, maar dat is het totaal niet. Dit is een internationale stad waar voortdurend mensen komen en gaan, een heel levendige wereld voor de kunsten.
Wat is de geschiedenis van het CBK en Kunstuitleen Rotterdam?
De kunstuitleen was vanaf 1982 de publieksfunctie van CBK (toen nog voluit geschreven), dat toen gevestigd werd aan de Nieuwe Binnenweg 75. De kunstuitleen bestond op dat moment overigens al, sinds 1975 in Delfshaven.
Aan het eind van de jaren ’00 werd door de stad besloten om de kunstuitleen niet meer te subsidiëren. Toen kwamen we in de situatie waarin een deel van CBK wel gesubsidieerd werd, en een ander deel niet. Dat was een rare mix, die intern niet fijn werkte.
In een ideale wereld had ik de combinatie van een kunstuitleen als laagdrempelige publieksfunctie binnen CBK Rotterdam graag behouden, ik vind het juist leuk en publieksvriendelijk. Maar binnen een stad waar bezuinigd moest worden, kon ik me voorstellen dat de politiek zegt: de kunstuitleen is een soort winkel, dat moet zijn eigen broek op kunnen houden. In 2013 vertrok CBK al van de Nieuwe Binnenweg, de kunstuitleen in 2017. De verhuizing daarvan is ongeveer gelijk gevallen met het zelfstandig worden. Dat was geen makkelijk proces, maar wel met een goed resultaat. De kunstuitleen is veel beter gaan draaien, omdat de visie en het doel vanaf dat moment veel duidelijker waren.
Toch ben je nog steeds betrokken bij Kunstuitleen Rotterdam, hoe zit dat?
De collectie is eigendom van de gemeente Rotterdam. Ik heb de taak om namens de gemeente de collectie in de gaten te houden: dat er goed mee omgesprongen wordt; dat de verkopen op een goede manier verlopen; dat de collectie op peil blijft – kwantitatief en kwalitatief. Ik ga er echt niet iedere week langs om de collectie te controleren, maar ze weten me te vinden als ik kan helpen. En er wordt echt voorbeeldig met de collectie omgesprongen!
Wat bedoel je met ‘op peil blijven’?
Het is een waanzinnig goede collectie, voor een deel met museale kwaliteit. Het aankoopbeleid is echt goed geweest. Er zitten topwerken bij, van kunstenaars die op het moment van aankoop nog jong waren en later naam hebben opgebouwd. Het gevaar is dat je die werken verkoopt voor een te lage prijs. Mensen houden kunstuitlenen in de gaten om die reden. Maar ik vind dat als je iets goeds verkoopt, je ook moet zorgen dat er iets goeds voor terug komt. Daarom geef ik advies over de prijs. Soms staat die al jarenlang op hetzelfde pijl, terwijl een kunstenaar bekender geworden is. Het is voor een kunstenaar niet fijn als de kunstuitleen een werk verkoopt dat onder de marktwaarde ligt. Daarmee verstoor je de markt voor de kunstenaar zelf op dat moment. Het moeten goede prijzen zijn, die kloppen met de waarde van dat moment en die de kunstenaar geen problemen opleveren. Daar is overigens ook overleg met de betreffende kunstenaar over als dat nodig is.
Er bestaat ook iets dat jullie de Grand Cru Collectie noemen, wat is dat?
Dat is een collectie binnen de uitleen die we niet verkopen, omdat die voor de stad behouden moet blijven. Er is een aantal thema’s die de werken in die collectie met elkaar verbinden. Werken die over de Rotterdamse haven gaan en Rotterdamse fotografie. Maar ook kleurengrafiek uit de jaren ’50, want de stad was in die tijd wereldberoemd om werken in die techniek. We waren een arme stad en grafiek was voordelig te produceren. Omdat het in oplages gemaakt werd ook relatief voordelig om aan te kopen. Daarnaast is de selectie ook gebaseerd op een aantal kunstenaars zoals Daan van Golden, Louis van Roode en Wally Elenbaas. Dat zijn echt smaakmakers met het DNA van Rotterdam dat na de Tweede Wereldoorlog omhoog gekrabbeld is. Ik vind het mooi dat je die werken als kern van de collectie bij elkaar bewaart, want als je dat verkoopt komt daar nooit meer iets vergelijkbaars voor terug, dan is het weg.
Hoe zou de collectie zich in de toekomst moeten ontwikkelen wat jou betreft?
Het is belangrijk dat je om je heen te blijft kijken. Om werk van Rotterdamse kunstenaars aan te kopen, want zo bouw je automatisch een verbinding op met de kunstenaars in je eigen stad, dat is belangrijk. Met een scherpe blik en een goed netwerk kan je zorgen dat je werken aankoopt van kunstenaars die nog relatief beginnend zijn, maar waarvan je ziet: dat is goed, dat gaat wat worden.
Hoe zie je de toekomst van de kunstuitleen?
Die zal niet altijd makkelijk zijn, ben ik bang. Het verhaal is goed, het aanbod is goed, maar het blijft een uitdaging om de mensen te bereiken en naar binnen te halen. Er is namelijk veel concurrentie van wat ik ‘beeldboeren’ noem, en andere commerciële aanbieders. Deze kunstuitleen onderscheidt zich met een zorgvuldigheid naar de kunstenaars toe en een goede en diverse collectie. Die integere houding maakt het juist lastig concurreren met puur commerciële aanbieders, die altijd voor de winst gaan. Maar ik heb wel veel vertrouwen in de mensen die nu bij Kunstuitleen Rotterdam werken en de manier waarop zij het doen, dat heeft Ellis goed opgebouwd. Met de activiteiten, educatie, Spotlight en andere evenementen wordt er steeds meer aandacht getrokken. Ik spreek regelmatig kunstenaars, en voor hen heeft de kunstuitleen een positieve functie. Dat is toch nog mooi meegenomen uit de gezamenlijke tijd met CBK Rotterdam!
Lees ook de andere interviews uit deze serie: met de directeur van Kunstuitleen Rotterdam Ellis van den Berg, kunstenaarsduo V&B, restaurator Pauline Marchand en onze leners Emil en Lucia.
