In het kader van het 50-jarig jubileum van Kunstuitleen Rotterdam geven we een kijkje achter de schermen. Dit keer praten we bij met kunstenaarsduo V&B. Beeldend kunstenaars Ellemieke Schoenmaker en Alex Jacobs werken al lange tijd samen onder de naam V&B. Kunstuitleen Rotterdam heeft meerdere werken, uit verschillende periodes en gemaakt met verschillende technieken, van het duo in de uitleencollectie.
Tekst: Fay van der Wall
Fotografie: Suzan Geldhoff
Waar komt de naam V&B vandaan?
Alex: “We kenden elkaar nog niet zo heel erg lang, toen ik voor een residency naar Los Angeles ging. Ellemieke ging mee om me te helpen, maar dat veranderde daar in een gelijkwaardige samenwerking.”
Ellemieke: “LA is een ontzettend grote stad en we kenden er niemand. Dat gaf heel veel ruimte om iets totaal nieuws te gaan doen, waarvoor we het alter ego van V&B verzonnen.”Alex: “Ellemieke Schoenmaker is in Amerika een moeilijke naam. En Alex Jacobs is juist heel inwisselbaar. We kozen er toen voor om onszelf Villeroy & Boch te noemen, net als het merk van servies en badkamers. Toen we weer terug in Nederland waren, wonnen we al snel een belangrijke prijs voor schilderkunst. Daardoor kregen we aandacht van de pers en stonden we in allerlei magazines. Toen kreeg Ellemieke op een gegeven moment een telefoontje van de marketingafdeling van Villeroy & Boch.”
Ellemieke: “Dat was eigenlijk een heel geïnteresseerd en leuk gesprek. En het leek alsof zij het geen probleem vonden dat wij de naam gebruikten, omdat wij in een heel andere sector werkten. Maar toen kregen we twee weken later toch een heel serieuze brief van een Duits advocatenkantoor. Alex had namelijk ook snel de domeinnaam villeroyandboch.nl geclaimd.”
Alex: “Die was nog vrij, maar dat vonden ze niet zo leuk. Iedereen in onze omgeving adviseerde ons toen om de strijd niet aan te gaan met zo’n groot bedrijf. We hadden ook geen zin om er een soort publieke zaak voor de PR van te maken. Toen hebben we de website opgezegd en beloofd de naam niet meer op die manier te gebruiken. Sindsdien werken we onder de naam V&B.”
Jullie hebben in de loop der tijd veel verschillende soorten werk gemaakt: schilderijen, sculpturen, installaties. Bestaat daartussen een rode draad?
Alex: “We vinden de manier waarop de kunstwereld werkt, het systeem en de relaties die dat oplevert, heel interessant. Dat is een thema dat steeds terugkomt in ons werk.”
Ellemieke: “Als je werk uit onze begintijd naast ons huidige werk zet, zal het er voor een buitenstaander wel heel anders uit zien. Maar onze intrinsieke motivatie is altijd dat we heel veel van het materiaal houden. Het rebelse dat we in het begin hadden is wel veranderd. We gebruikten bijvoorbeeld veel portretten van onszelf, om met zelfspot de kunstwereld te bevragen. Dat doen we nu veel minder expliciet, als je ouder wordt keer je wat meer naar binnen denk ik.”
Alex: “De laatste vier à vijf jaar maken we eigenlijk alleen nog maar gipsen sculpturen. Maar het zou best kunnen dat we die focus loslaten en weer gaan schilderen.”
Kunnen jullie wat meer vertellen over de gipsen sculpturen die jullie de laatste jaren maken? Is het oneerbiedig als ik het een soort Barbapapa’s noem?
Alex: “Dat is juist heel goed! Want het zijn wel figuren met glooiende vormen, die zeker aan Barbapapa’s doen denken. Zij kunnen natuurlijk van vorm veranderen en dat vinden we wel interessant. Als je flexibel bent, sta je ook open voor andere mensen, dat vind ik sociaal en positief. Terwijl we in een heel gepolariseerde en negatieve wereld zitten op dit moment.”
Ellemieke: “We zien ze als een soort familie. Als we een nieuwe gemaakt hebben, kijken we naar het karakter van de sculptuur en daar ontstaat dan een heel verhaal bij.”
Alex: “De sculpturen zijn ook een soort mascottes voor iets. Er zijn bijvoorbeeld mascottes voor de vrijheid en een Midcareer Mascotte.”
En heel praktisch: hoe maken jullie ze?
Ellemieke: “Het begint met een bonkje gips, gemengd met acrylverf, waar steeds weer een ander laagje op gestapeld wordt. Dat worden een soort bonken, die we tot ronde vormen schuren. Door die bewerking komen er allerlei patronen tevoorschijn, waar je van alles in kunt zien.”
Jullie hebben zelf ook een actieve rol in de kunstwereld van de stad, onder andere met het platform Hectobar, kan je daar meer over vertellen?
Alex: “Hectobar is een platform waar kunst verkocht wordt voor honderd euro. Het is een toegankelijk bedrag, wat veel mensen kunnen missen voor kunst, een soort instapmodel.”
Ellemieke: “In eerste instantie waren het live evenementen, steeds op een andere plek. In de coronatijd zijn we het online gaan doen. Nu vindt het plaats op Instagram en dat werkt heel goed. Kunstenaars sturen ons plaatjes van de werken die ze willen verkopen, en wij zetten dat op een vrijdagavond online. Dan blijft het er een week op staan; als het daarna niet verkocht is, halen we het weer offline. De makers betalen ons vijf euro administratiekosten per werk, verder gaan wij er niet tussen zitten, de koper en de maker regelen alles onderling.”
Alex: “Iedereen mag meedoen, wij zijn geen curatoren. Soms is dat best moeilijk hoor!”
Ellemieke: “Maar vaak wordt iets dat wij zelf niet heel goed vinden tóch verkocht, dus wie zijn wij dan?”
Wat voor werken van jullie heeft Kunstuitleen Rotterdam in de collectie?
Ellemieke: “In de loop der tijd hebben ze heel verschillende werken aangekocht. De tweede keer dat we samen naar LA gingen, maakten we daar een groot schilderij. Het was heel duur om dat weer naar Nederland te halen. De kunstuitleen heeft ons toen heel erg geholpen door dat werk aan te kopen.”
Alex: “Tijdens de coronatijd had het Centrum Beeldende Kunst Rotterdam een speciale financieringsregeling waarbij kunstenaars een werk konden maken dat daarna opgenomen kon worden in de kunstuitleencollectie. Daar hebben we ook aan meegedaan. In dat kader hebben we twee sculpturen gemaakt.”
Ellemieke: “Nadat die opgenomen waren in de kunstuitleencollectie, stonden ze een tijd in de expositieruimte. Mede daardoor hebben we bij Hectobar weer een aantal kleinere sculpturen verkocht. Dat laat wel zien dat Kunstuitleen Rotterdam ook echt werkt als platform voor kunstenaars in de stad.”
Vind de beschikbare werken van V&B hier op onze online catalogus.
Lees ook de andere interviews uit deze serie: met de directeur van Kunstuitleen Rotterdam Ellis van den Berg, met CBK-directeur Ove Lucas, restaurator Pauline Marchand en onze leners Emil en Lucia.
